جاهای دیدنی گرجستان

معرفی کلیسا جامع تثلیث تفلیس گرجستان

کلیسای جامع تثلیث یکی از مهمترین کلیساهای فرقه ارتدکس مسیحیت است که بین سال های ۱۹۹۵ و ۲۰۰۴ در شهر تفلیس ساخته شد. از این کلیسا با عنوان سامبا (Sameba) نیز یاد می کنند که همان معادل تَثلیث در زبان گرجی ست. همان طور که حتما متوجه شده اید، این کلیسا قدمت چندانی ندارد؛ اما با این حال، در همین مدت کوتاه، اعتبار قابل توجهی کسب کرده و به یکی از محبوب ترین جاذبه های تفلیس و به نوعی به نماد شهر بدل شده است. ریاست این کلیسا را پاتریاک کنونی گرجستان، یعنی ایلیای دوم (Ilia II) بر عهده دارد که رهبر کلیسای ارتدکس گرجی نیز شمرده می شود.

بیشتر مردم گرجستان از پیروان ارتدکس هستند و به همین دلیل، توجه ویژه ای به کلیسای جامع تثلیث دارند؛ اما به جز مسیحیان ارتدکس، می توان گفت تمام گردشگران تفلیس هم از این بنای زیبا دیدن می کنند. این کلیسا در بخش مرکزی و هسته اولیه شهر تفلیس جا خوش کرده که به شهر قدیم تفلیس شهره است و در کرانه چپ رود کُر (Kura River) و بر فراز تپه ای به نام سنت ایلیا (Saint Ilia) قرار دارد؛ همین موضوع سبب شده است تا این کلیسا چشم اندازی تماشایی به شهر تفلیس داشته باشد. باید بدانید از کلیسای جامع تثلیث به عنوان وسیع ترین کلیسای ارتدکس جهان نیز یاد می کنند که گنجایش ۱۰۰۰۰ تَن را دارد و همچنین، آن را سومین کلیسای بلند ارتدکس روسی (Russian Orthodox Church) در دنیا می دانند که با احتساب صلیب بالای گنبد کلیسا، ارتفاعش به ۸۷٫۱ متر می رسد. البته باید بدانید که این کلیسا دو طبقه در زیرِ زمین نیز دارد که ارتفاع شان به طور کلی به ۱۳٫۷ متر می رسد.

گرجی ها به سبب روزهایی که در تاریخ گذرانده اند خواستار کلیسایی باشکوه برای پایتخت شان بودند و کلیسای جامع تثلیث، به خوبی خواسته شان را برآورده کرد. از هر نقطه ای در شهر تفلیس می توان گنبد طلایی کلیسا و صلیبش را نظاره کرد و اینگونه جلوه ای از شکوه مسیحیت ارتدکس را تماشاگر بود؛ تمام آن چیزی که میسیحیان گرجی در وهله اول انتظارش را می کشیدند.

در ادامه با ما همراه شوید تا بیشتر با این بنای مهمِ تفلیس آشنا شویم. تاریخچه نه چندان طولانی اما جالبش را بدانیم و درباره معماری منحصر به فردش بشنویم.

تا مدت های زیادی کشور گرجستان، بخشی از شوروی شمرده می شد تا اینکه در پایان دهه ۸۰ میلادی با زوال قدرت شوروی عده ای از مردم گرجی به فکر بازپس‌گیری سرزمین شان افتادند و رویای استقلال و ملی گرایی را در سرشان پروراندند. سرانجام با درگیری های بسیار، در ۱۵ نوامبر ۱۹۹۰ گرجی ها به خواسته خود دست یافتند و سرزمین شان به «جمهوری گرجستان» تبدیل شد؛ اگرچه با گذشت چند سال، جمهوری از نام رسمی این کشور حذف شد و از آن پس، این کشور به سادگی گرجستان خطاب شد. با به دست آوردن استقلال، گرجستانی ها، خواهان فراموشی گذشته تلخ شان بودند و می خواستند حرکت به سوی آینده ای روشن تر را آغاز کنند. آن ها می خواستند رد پای شوروی را از کشورشان پاک کنند و جلوه ای دوباره به سرزمین شان ببخشند. یکی از اقدامات شان در این راه، ساخت کلیسایی باشکوه در پایتخت بود؛ همان کلیسای جامع تثلیث تفلیس یا سامبا.

برای ساخت این کلیسا دلایل مختلفی ذکر می شود که اعلام استقلال از شوروی، تنها یکی از این موارد به شمار می رود. از دیگر دلایل برای ساخت کلیسای جامع تثلیث تفلیس، می توان به دو هزارمین سالگرد مسیحیت و البته هزار و پانصدمین سالگرد به رسمیت شناختن کلیسای ارتدکس گرجی (۱) اشاره کرد.

تصمیم ساخت بنا، گرفته شده بود و سرانجام در ماه می ۱۹۸۹ کلیسای ارتدکس گرجی و مقامات تفلیس رقابتی بین المللی تحت عنوان «کلیسای مقدس تثلیث» به راه انداختند تا اینگونه برترین طرح را برای ساخت سامبا انتخاب کنند. در دور اول رقابت بیش از صد طرح ارایه شد؛ اما هیچکدام انتخاب نشدند. ولی در نهایت، طرح شخصی به نام آرچیل میندیاشویلی (Archil Mindiashvili) پیروز این رقابت شد. پس مسوولان یک قدم به ساخت کلیسای مد نظر خود نزدیک شده بودند. متاسفانه در همین حین، جنگ داخلی گرجستان آغاز شد و ماجرای ساخت کلیسا به تعویق افتاد. زمان گذشت و پس از حدود ۶ سال، گرجستان به آرامشی نسبی دست یافت و سرانجام در ۲۳ نوامبر ۱۹۹۵ اولین کلنگ برای ساخت کلیسا زده شد.

داستان انتخاب بهترین مکان برای ساخت کلیسا

برای بنای این کلیسا منطقه ای در بخش شمال شرقی ناحیه آولاباری (Avlabari) تفلیس را برگزیدند. از این جا به عنوان پانتئون ارمنیان تفلیس (Khojivank Pantheon of Tbilisi) یا خوجیوانک (Khojivank) یاد می شود؛ مکانی که بناهای ارمنی متعددی را در خود جای داده است. زمانی که گرجستان بخشی از شوروی شمرده می شد، در این منطقه کلیسایی وجود داشت و در اطرافش قبرستانی متعلق به مردم ارمنی به چشم می خورد؛ اما این کلیسا مانند دیگر سازه های مذهبی در زمان شوروی تخریب شد. حکومت شوروی و سران کمونیستش هیچگاه به قدرت دادنِ مذهبیون اعتقاد نداشتند و همیشه تلاش می کردند تا این افراد را به کنج عزلت بکشانند. همین موضوع سبب شد تا در سال ۱۹۳۷ کلیسای ارمنی که در خوجیوانک جای داشت به دستور یکی از  صاحب منصبان بلندپایه امنیتی و نظامی در اتحاد جماهیر شوروی یعنی لاورنتی بریا (Lavrentiy Beria) تخریب شود.

کلیسای ارمنی ها در این خطه به کلی تخریب شده بود؛ اما قبرستان های اطراف همچنان باقی بودند تا اینکه تصمیم بر آن شد که سامبا را در اینجا بنا کنند. بیشتر قبرستان های این محدوده در زمان ساخت کلیسای مسیحیان ارتدکس تخریب شدند. در حال حاضر تنها بخش کوچکی از پانتئون و تعدادی از سنگ قبرها در اینجا باقی مانده اند. در زمان ساخت کلیسا، استخوان های بی شماری در اطراف محوطه ساخت و ساز پراکنده بودند که همگی باقی مانده اجساد ارمنی ها به شمار می رفتند. این موضوع جلوه خوبی نداشت؛ هرچند که کلیسا متعلق به مسیحیان ارتدکس بود و ارتباطی با ارامنه نداشت؛ اما با این وجود بی احترامی به اجساد دیگر ادیان، رسوایی بزرگی برای کلیسایی به شمار می رفت که هنوز ساخته نشده بود.

با همه این تفاصیل و حواشی کلیسا را ساختند. «احیای ملی و معنوی گرجستان» عبارتی بود که به این کلیسا نسبت می دادند. گرجستان تصمیم داشت یک برگ جدید از دفتر تاریخش را بنویسد؛ یک حکومت مردمی، و سامبا نمادی برای تمام آرمان های حکومت تازه بود. شاید باورش سخت باشد؛ اما بیشتر هزینه های این کلیسای وسیع و زیبا توسط مردم خیر پرداخته شد. بازرگانانی که تقاضا داشتند نام شان مجهول بماند و عده ای از مردم عادی، همگی دست به دست یکدیگر دادند تا کلیسای جامع تثلیث، شایسته جامعه مسیحیت ساخته شود و در تفلیس بدرخشد.
باید ذکر کنیم که اولین آیین مذهبی در اینجا، در تاریخ ۲۵ دسامبر سال ۲۰۰۲ برگزار شد، زمانی که ساخت کلیسا هنوز به پایان نرسیده بود.

معماری کلیسای جامع تثلیث

در ساخت سامبا ترکیبی از سبک های سنتی به کار رفته که در طول تاریخ بر معماری کلیساهای گرجی غالب بوده است، همچنین بارقه ای از معماری بیزانسی نیز در معماری این سازه به چشم می خورد. البته باید در نظر داشته باشید که در ساخت این مکان، نوگرایی یا مدرنیسم را نیز در نظر داشته اند. ترکیب همه این سبک ها، شمایل کنونی کلیسای جامع تثلیث را منجر شده که از نظر بعضی، بسیار زیبا و قابل تحسین است؛ اما برخی دیگر، از طرفداران سامبا به شمار نمی روند و این اصرار بر وجود خط های عمودی در نمای بیرونی کلیسا را جالب نمی دانند؛ اگر کمی در تصاویر سامبا دقیق شوید می بینید که حتا پنجره ها هم به صورت عمودی هستند.

این سازه، گنبدی مخروطی شکل طلایی رنگی دارد؛ ارتفاع این گنبد ۹٫۵ متر است و شاخص ترین ویژگی کلیسا به حساب می آید. ۸ گنبد تیز هم به صورت پلکانی، گنبد اصلی را احاطه کرده اند. بر بالای گنبد مخروطی شکل، صلیبی به طول ۷.۵ متر قرار گرفته است. تنها کافی ست که در حین قدم زدن در شهر تفلیس روی به سوی کلیسا بگردانید تا با این گنبد زیبا و صلیبش مواجه شوید. سامبا ۳۵,۵۵۰ مترمربع زیر بنا دارد و مساحت خود سازه با احتساب سالن ورودی، ۵۰۰۰ مترمربع اندازه گیری شده است. ارتفاع کلیسا از سطح زمین تا صلیب بالایی ۸۷٫۱۰ متر است؛ اما باید بدانید سامبا طبقاتی هم در زیر زمین دارد که ۱۳٫۷ متر ارتفاع را به خود اختصاص داده اند. البته لازم است ذکر کنیم که در منابع مختلف برای ارتفاع این سازه اعداد متفاوتی ذکر شده است که احتمالا برخی صلیب بالای سازه را در نظر نمی گیرند یا مبدا را از بخش دیگری محاسبه می کنند.

این سازه مذهبی شامل چند قسمت می شود از جمله برج ناقوس، اقامتگاه اسقف، صومعه، مرکز آموزش علوم دینی، اقامتگاه هایی برای خدمه و مکان هایی فرهنگی همچون کارگاه و کتابخانه. همچنین کلیسای تثلیث ۹ عبادتگاه دارد که به قدیسان مسیحیت، آرک انجل (Archangels) یا فرشتگان مقرب، جان دِ باپتیست (John the Baptist) یا جانِ تعمید دهنده، سنت نینو (Saint Nino)، سنت جورج (Saint George)، سنت نیکلاس (Saint Nicholas)، دوازده رسولان (the Twelve Apostles) و آل سنتس یا همه قدیسان (All Saints) تقدیم شده اند. پنج مورد از این عبادتگاه ها در بخش های بزرگ زیرزمینی قرار گرفته اند.

همان طور که نمای بیرونی کلیسای جامع تثلیث زیبا و تماشایی ست، درونش نیز جلوه های بی بدیلی به چشم می خورد. زمین کلیسا از جنس سنگ مرمر سفید با رگه هایی طلایی ست و دیوارهایش با انواع تابلو و نقاشی های زیبا تزیین شده است. نقاشی هایی دیواری این جا، همگی تحت نظارت هنرمند گرجی، امیران گوگلیزه (Amiran Goglidze) خلق شده اند. البته ایلیای دوم، -پاتریارک کنونی گرجستان- نیز در نقاشی دیوارهای کلیسا مشارکت داشته است. او رهبر کلیسای ارتدکس گرجی ست و از منظر بسیاری از مردم گرجستان، محبوب‌ترین فرد در این کشور به حساب می آید. ایلیای دوم چند دیوار کلیسا را به نقاشی های خود مزین کرده است که از جمله آن ها می توان به طرح مریم باکره در ورودی ساختمان اشاره کرد.

تاریخ انتشار اصلی : 2018-12-18 04:40:11

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

77 − 73 =

بستن